Ở Đại Lộc, người làm bánh tráng sợ nhất mùa mưa: không phơi được bánh thì phải sấy bằng than, vừa tốn tiền vừa không ngon bằng bánh phơi nắng [2][4]. Bánh ở đây làm từ bột thuần gạo, tráng tròn, phơi trên vỉ trước sân và sau hè [2][4].
Vùng nghề và người làm bánh
Theo Thanh Niên (2012), Đại Lộc là huyện ở phía bắc tỉnh Quảng Nam (trước 7/2025), đời sống người dân phần lớn gắn với nông nghiệp; bên cạnh trồng dâu nuôi tằm, trồng bông dệt vải, đan lát, nghề làm bánh tráng ở đây đã có từ lâu đời [2]. Ngoài bánh tráng ngọt, bánh tráng mè, bánh tráng dừa, nơi này chủ yếu làm bánh tráng cuốn [2]. Một bài Thanh Niên năm 2017 viết nghề này do những người phụ nữ ở các làng quê Đại Lộc gầy dựng, và nhiều gia đình có hai, ba thế hệ sống bằng nghề [4].
Cũng theo bài năm 2017, các người làm bánh được phỏng vấn đều ở thị trấn Ái Nghĩa (trước 7/2025; nay thuộc xã Đại Lộc), vùng đất của làng Ái Nghĩa [4]:
- Chị Lê Thị Linh (khu 4) học nghề từ mẹ chồng khi về làm dâu, đã làm hơn 18 năm; mỗi ngày tráng hơn một nghìn chiếc, dịp Tết gấp đôi gấp ba [4].
- Bà Lê Thị Phiến (68 tuổi, khu 7) học tráng bánh từ năm 10 tuổi, khi mọi công đoạn còn làm tay; theo bà, nay đã có máy móc hỗ trợ [4].
- Ông Nguyễn Thế (khu 4) có hơn 30 năm làm nghề, bí quyết truyền đến đời ông là 3 đời [4].
Từ hạt gạo đến tấm bánh
Gạo mùa lúa mới được vo sạch, ngâm và thay nước liên tục trong hai ngày rồi xay nhuyễn [2]. Bột phải trộn đều, lượng nước vừa đủ để không quá lỏng hay quá đặc; bột nước còn được lọc qua lược để bỏ vỏ trấu lấm tấm cho bánh trắng mịn [2].
Lò tráng bánh xây thủ công, đốt bằng trấu; người làm phải theo dõi nước trong lò để châm thêm thì bánh mới chín đều [4]. Khi tráng phải quay đều tay, chậm một chút là bánh chỗ dày chỗ mỏng; sau đó đậy kín vài phút, bánh chín thì trải ra phên đem phơi [2].
Phơi nắng và sấy than
Theo ông Nguyễn Thế, nắng nhiều thì bánh giòn, dễ bể; ít nắng thì bánh mềm, không có độ giòn [4]. Bánh đủ nắng được xếp lại ngay, bỏ vào bao lót lá chuối; lúc bán mới xếp ra từng ràng, bọc bao nhựa để giữ mềm [2].
Người Đại Lộc tranh thủ những ngày nắng to để tráng bánh; trời mưa mới dùng lò sấy bằng than hầm, cách này tốn chi phí mà bánh không ngon [2]. Chị Linh nói cứ tới mùa mưa lụt là cực, nhất là lúc cần làm kịp bánh cho người đặt gửi đi miền Nam làm quà Tết [4].
Bánh tráng trong bữa ăn
Bánh tráng Đại Lộc thường dùng để cuốn với thịt heo luộc, món đã có bài riêng là bánh tráng thịt heo [2]. Thanh Niên (2012) mô tả đĩa rau ăn kèm có diếp cá, tía tô, lá hẹ, húng quế, bắp chuối, khế, chuối chát, và chén nước chấm làm từ mắm cái cá cơm đánh bắt ở bãi ngang biển Hội An, Điện Bàn [2].
Nhãn hiệu tập thể và OCOP
Ngày 27/10/2017, UBND huyện Đại Lộc (trước 7/2025) cho biết vừa phối hợp với Sở Khoa học và Công nghệ tổ chức hội nghị quản lý và phát triển nhãn hiệu tập thể “Bánh tráng Đại Lộc” cho hơn 30 hộ sản xuất [3]. Tại hội nghị, các hộ được giới thiệu quy trình, quy chế quản lý và mẫu logo, nhằm thống nhất sản phẩm quy chuẩn để đăng ký bảo hộ nhãn hiệu với Cục Sở hữu trí tuệ [3]. Cùng bài báo ghi Đại Lộc đã xây dựng thương hiệu “Gạo an toàn Ái Nghĩa” để tạo chuỗi sản phẩm từ nguyên liệu đến thành phẩm [3].
Theo Báo Quảng Nam năm 2020, HTX Nông nghiệp Ái Nghĩa đã chọn sản phẩm bánh tráng tham gia Chương trình OCOP của tỉnh Quảng Nam và được xếp hạng 4 sao [1].
Tra cứu liên quan
- Địa bàn: xã Đại Lộc, làng Ái Nghĩa
- Bánh tráng xứ Quảng: bánh tráng thịt heo, bánh tráng Túy Loan, bánh tráng đập Cẩm Nam, bánh tráng sắn vùng trung du
- Sản phẩm: sản phẩm OCOP của Đà Nẵng
- Làng nghề cũng xây dựng nhãn hiệu tập thể năm 2017: làng đúc đồng Phước Kiều [3]
Điều còn chưa rõ
- Nhãn hiệu tập thể “Bánh tráng Đại Lộc” đã được Cục Sở hữu trí tuệ cấp hay chưa: nguồn năm 2017 chỉ nói đang thống nhất sản phẩm để đăng ký [3] [CẦN KIỂM CHỨNG].
- Con số “hơn một nghìn chiếc mỗi ngày” là của riêng lò chị Lê Thị Linh năm 2017 [4], không phải sản lượng của cả vùng; số lò và sản lượng toàn vùng chưa có nguồn [CẦN KIỂM CHỨNG].
- Nghề có từ khi nào: nguồn chỉ ghi “từ lâu đời” [2] [CẦN KIỂM CHỨNG].
- Xếp hạng OCOP 4 sao ghi theo bài năm 2020 [1]; thời hạn và tình trạng hiện nay chưa kiểm [CẦN KIỂM CHỨNG].
Cập nhật: tháng 11/2026
Nguồn tham khảo
- Mỹ Linh – Thái Cường, “Bánh tráng Đại Lộc – hương vị xứ Quảng”, Báo Quảng Nam, 17/04/2020, https://baodanang.vn/banh-trang-dai-loc-huong-vi-xu-quang-3001078.html, truy cập 04/11/2026.
- Thanh Ly (theo Tuổi Trẻ), “Mịn màng bánh tráng Đại Lộc”, Báo Thanh Niên, 05/12/2012, https://thanhnien.vn/min-mang-banh-trang-dai-loc-185631637.htm, truy cập 04/11/2026.
- Lê Phước Lan Nhi, “Xây dựng nhãn hiệu tập thể nghề bánh tráng, đúc đồng”, Báo Quảng Nam, 27/10/2017, https://baodanang.vn/xay-dung-nhan-hieu-tap-the-nghe-banh-trang-duc-dong-3011887.html, truy cập 04/11/2026.
- Huy Đạt, “Bánh tráng cuốn Đại Lộc vẫn thơm ngon qua bao thế hệ”, Báo Thanh Niên, 20/08/2017, https://thanhnien.vn/banh-trang-cuon-dai-loc-van-thom-ngon-qua-bao-the-he-185688258.htm, truy cập 04/11/2026.
