Với người Cơ Tu được nhắc trong bài báo, rừng không chỉ là nơi cung cấp thức ăn và nước. Họ gọi rừng là “Mẹ rừng”, và lễ Bhuôih Ca Coong là dịp tạ ơn thần linh, tổ tiên cùng mẹ rừng, đồng thời nhắc cộng đồng gìn giữ rừng. [1]
“Mẹ rừng” trong quan niệm Cơ Tu
Bài báo dẫn lời già làng Bríu Pố ở thôn Arớh, xã Lăng cũ (trước 7/2025: huyện Tây Giang), nói rằng chặt phá rừng và săn bắt bừa bãi bị xem là xâm phạm mẹ rừng. Trong quan niệm được ông kể, thần linh, rừng và suối che chở con người, đem lại điều kiện sống về vật chất lẫn tinh thần. [1]
Bhuôih Ca Coong thể hiện lòng biết ơn ấy. Bên cây nêu và mâm lễ có gà, bánh sừng trâu, ché rượu cần. Người dự lễ tạ ơn thần linh đã phù hộ bản làng qua một năm, cầu mong năm mới an lành, mùa màng đủ đầy và người dân khỏe mạnh. Nghi lễ cũng là dịp nhắc nhau bảo vệ rừng. [1]
Già làng điều hành phần lễ. Thanh niên Cơ Tu trong trang phục truyền thống di chuyển theo vòng tròn cùng tiếng cồng chiêng. Bài báo mô tả lời cầu nguyện được gửi đến thần linh, tổ tiên và mẹ rừng. [1]
Lễ hội và rừng pơmu
Theo thống kê của UBND huyện Tây Giang được bài báo dẫn lại, đến năm 2023 toàn huyện có hơn 2.557 cây Di sản Việt Nam. Con số này nói về toàn địa bàn Tây Giang theo cách gọi tại thời điểm thống kê. Bài báo còn nêu độ che phủ rừng đạt 72,46% diện tích huyện trong cùng thông tin thống kê. [1]
Riêng khu rừng được bài báo gọi là “vương quốc pơmu” có hơn 2.000 cây pơmu, với tuổi đời từ vài trăm đến cả nghìn năm; trong đó 1.146 cây được công nhận là cây Di sản Việt Nam. Đây là số liệu riêng về rừng pơmu, không đồng nhất với tổng số hơn 2.557 cây di sản toàn Tây Giang. [1]
Nguồn cho biết lễ Bhuôih Ca Coong được tổ chức đều đặn vào tháng Giêng bên nhà Gươl. Từ định hướng tôn vinh cảnh quan rừng cây di sản và văn hóa Cơ Tu, tập tục được tổ chức thành chương trình Lễ hội Khai năm Tạ ơn rừng. Tháng 2/2025, lễ hội tại Làng du lịch sinh thái rừng di sản pơmu diễn ra lần thứ tám theo thông tin Trung tâm Xúc tiến du lịch tỉnh Quảng Nam được bài báo trích dẫn. [1]
Nghi lễ được tái hiện ở nơi khác
Tháng 3/2025, già làng Bríu Pố cùng cộng đồng Cơ Tu từ Quảng Nam và Đà Nẵng tái hiện Bhuôih Ca Coong tại Làng du lịch Toom Sara. Bài báo đặt hoạt động này trong chương trình “Rừng ơi, thở đi!”, sáng kiến của đại diện Toom Sara nhằm kêu gọi trồng rừng bền vững và khôi phục hệ sinh thái rừng bản địa. [1]
Theo đại diện dự án được dẫn lời, chương trình dự kiến phủ xanh 70.000 m² đất rừng tại thôn Phú Túc bằng cây bản địa, cùng các giống cây nhỏ cộng sinh. Nguồn nói sáng kiến được triển khai dài hạn trong năm 2025 và về sau; không cung cấp kết quả thực tế sau sự kiện. [1]
Bài báo ghi nhận việc đưa nghi lễ đến trước du khách như một cách giới thiệu văn hóa Cơ Tu. Cần phân biệt buổi tái hiện tại Toom Sara với lễ hội truyền thống ở rừng di sản pơmu Tây Giang: nguồn nói chúng diễn ra ở hai địa điểm và thời điểm khác nhau. [1]
Tra cứu liên quan
- Cộng đồng Cơ Tu: người Cơ Tu, người Cơ Tu ở Hòa Bắc
- Không gian và sinh hoạt: nhà Gươl Cơ Tu, dệt thổ cẩm Cơ Tu, lễ mừng lúa mới Cơ Tu
Điều còn chưa rõ
- Bài báo không nêu rõ ngày lập thống kê hơn 2.557 cây di sản ngoài mốc đến năm 2023, cũng không phân tích cách tính con số này [CẦN KIỂM CHỨNG].
- Chưa có dữ liệu trong nguồn về số cây pơmu hoặc cây di sản hiện nay [CẦN KIỂM CHỨNG].
- Toom Sara được nguồn đặt tại thôn Phú Túc, xã Hòa Phú cũ; tên xã mới tương ứng chưa được xác định trong các bảng tra đã đọc [CẦN KIỂM CHỨNG].
- Nguồn chưa cho biết kết quả thực hiện mục tiêu phủ xanh 70.000 m² của dự án [CẦN KIỂM CHỨNG].
Cập nhật: tháng 10/2026
Nguồn tham khảo
- Báo Đà Nẵng, “Người Cơ tu giữ rừng”, 19/4/2025, https://baodanang.vn/nguoi-co-tu-giu-rung-3237381.html, truy cập 23/10/2026.