Ba hồ sơ mộ cổ cho thấy những lớp lịch sử khác nhau: người Minh Hương tham gia quản lý thương mại ở cảng Hội An thời các Chúa Nguyễn và một quan lại triều Nguyễn quê Trà Quế [1][2][3].
Mộ Khổng Thiên Như
Khổng Thiên Như được hồ sơ xếp vào nhóm Thập đại lão gia có công khai sáng Minh Hương xã ở Hội An đầu thế kỷ XVII. Theo nguồn, Chúa Nguyễn giao ông chức Cai phủ tàu, phụ trách kiểm soát và cân đo hàng hóa thương thuyền nước ngoài. Ông mất tại Hội An cuối thế kỷ XVII [1].
Mộ nằm trong khuôn viên rộng 600 m², có trụ biểu vuông, bàn án chân quỳ và nấm mộ hình chữ nhật có mái che. Bia khắc bài chiếu của Chúa Minh Vương, lập năm 1695; di tích được xếp hạng cấp tỉnh năm 2008 [1]. Mộ ở số 21 Hai Bà Trưng, phường Hội An (trước 7/2025: phường Minh An) [1].
Mộ Chu Kỳ Sơn
Chu Kỳ Sơn cũng thuộc nhóm Thập đại lão gia của Minh Hương. Hồ sơ ghi ông giữ chức Cai phủ tàu và được ban tước Tứ Ân Hầu; mộ do con trai lập năm 1694 [2]. Nấm mộ hình bầu dục, xây bằng vôi hợp chất; bia đá muối khắc chữ Hán có hoa văn hoa dây, mặt trời và mây lửa [2].
Nguồn xem hình dáng, vật liệu và hoa văn là tư liệu nghiên cứu mộ Hội An thế kỷ XVII–XVIII. Mộ ở khu Phong Niên, phường Hội An (trước 7/2025: phường Sơn Phong); được xếp hạng cấp tỉnh năm 2008 [2].
Mộ Nguyễn Điển
Nguyễn Điển sinh năm 1791, mất năm 1853, quê Trà Quế. Ông đỗ cử nhân năm 1819, làm quan qua các triều Minh Mạng, Thiệu Trị và Tự Đức, được truy phong Thượng thư Bộ Binh; từng phụ trách xây dựng lăng miếu Đông và Xương ở Huế [3].
Khu mộ rộng khoảng 14,30 × 12,35 m, mặt tiền hướng tây nam. Nấm mộ sa thạch xám hình chữ nhật, bia ghi cuộc đời và sự nghiệp của ông; di tích được xếp hạng cấp tỉnh năm 2008 [3]. Địa điểm thuộc Trà Quế, phường Hội An Tây (trước 7/2025: xã Cẩm Hà) [3].
Tra cứu liên quan
- Bối cảnh lịch sử: phường Hội An, phường Hội An Tây, thương cảng Faifo, phố cổ Hội An
Điều còn chưa rõ
- Các hồ sơ cung cấp thông tin tóm lược, chưa dẫn danh mục đầy đủ các văn bản, bia ký dùng để xác lập tiểu sử hai nhân vật Minh Hương [CẦN KIỂM CHỨNG].
Cập nhật: tháng 10/2026
Nguồn tham khảo
- Trung tâm Quản lý Bảo tồn Di sản Văn hóa Hội An, “Mộ ông Khổng Thiên Như – Số 21 đường Hai Bà Trưng – Phường Minh An”, 24/09/2015, https://hoianheritage.danang.gov.vn/vi/di-san-van-hoa/Mo-co/mo-ong-khong-thien-nhu-so-21-duong-hai-ba-trung-phuong-minh-an-222.html, truy cập 21/10/2026.
- Trung tâm Quản lý Bảo tồn Di sản Văn hóa Hội An, “Mộ ông Chu Kỳ Sơn – Khối Phong Niên – Phường Sơn Phong”, 24/09/2015, https://hoianheritage.danang.gov.vn/vi/di-san-van-hoa/Mo-co/di-tich-mo-ong-chu-ky-son-khoi-phong-nien-phuong-son-phong-221.html, truy cập 21/10/2026.
- Trung tâm Quản lý Bảo tồn Di sản Văn hóa Hội An, “Mộ Thượng thư Bộ binh Nguyễn Điển – Thôn Trà Quế – Xã Cẩm Hà”, 24/09/2015, https://hoianheritage.danang.gov.vn/vi/di-san-van-hoa/Mo-co/di-tich-mo-thuong-thu-bo-binh-nguyen-dien-thon-tra-que-xa-cam-ha-220.html, truy cập 21/10/2026.
