Ở Miếu Bà Quá Giáng, ba pho tượng gốc Chăm được tu bổ và phủ sơn theo cách thờ tự của cư dân Đại Việt [1]. Võ Văn Thắng lấy chi tiết ấy cùng bài vị và đồ thờ tại Nam Ô, Khuê Trung để giải thích sự dung hợp tín ngưỡng Chăm – Việt trong bài viết trên Báo Đà Nẵng năm 2023 [1].
Không chỉ một vị Bà
Theo tác giả, Miếu Bà có thể thờ Ngũ Hành Tiên nương, Bà Chúa Ngọc tức Thiên Y A Na, Bà Bô Bô hoặc phối thờ nhiều vị [1]. Sự dung hợp thể hiện không chỉ ở danh tính thần mà còn ở trang phục tượng và cách bày đồ thờ [1]. Vì vậy, không nên coi mọi miếu có cùng tên gọi là cùng thờ một vị thần theo một nghi thức duy nhất.
Miếu Bà Nam Ô còn được gọi là Miếu Bà Bô Bô [1]. Nguồn ghi nơi đây có bài vị Thiên Y A Na, tên Hán của Yang Po Inư Nagar, và bài vị Bô Bô, cách gọi tắt mà cư dân Đại Việt dùng cho vị thần Mẹ xứ sở của người Chăm [1].
Tượng và đồ thờ ở Khuê Trung
Tại Khuê Trung, bàn thờ phía trước có bài vị Ngũ Hành Tiên nương, gồm Kim, Mộc, Thủy, Hỏa, Thổ [1]. Phía trong đặt tượng sa thạch Chăm đã được thu thập, tu bổ và mặc trang phục theo phong cách Đại Việt [1].
Tác giả còn ghi nhận gùi tre cùng các loại binh đao ở hai bên bàn thờ [1]. Ông đọc chiếc gùi như hình ảnh cư dân nương rẫy, còn binh đao gắn với hình tượng các vị tướng trong văn hóa Đại Việt [1]. Đây là cách diễn giải của tác giả dựa trên đồ thờ, không phải bản kiểm kê xác định lai lịch từng hiện vật.
Quá Giáng: thờ tự cạnh nền tháp
Bài báo cho biết các nhà khảo cổ Pháp đã ghi nhận dấu tích đền tháp Champa cạnh Miếu Bà Quá Giáng từ đầu thế kỷ XX [1]. Một số hiện vật trang trí và tượng được thu thập, đưa về Bảo tàng Điêu khắc Chăm [1]. Cuộc khai quật năm 2016 của bảo tàng phát hiện thêm nền móng tháp và nhiều hiện vật cạnh miếu [1].
Nguồn ghi dân làng tổ chức lễ cầu an vào mùa xuân [1]. Bài năm 2023 còn kể hằng năm có đoàn người Chăm từ Ninh Thuận đến cúng Bà, mang lễ vật và thực hành múa lễ [1]. Tác giả xem đây là biểu hiện cụ thể của dòng giao lưu tín ngưỡng tại địa điểm này [1].
Tra cứu liên quan
- Tra thêm: tượng Chăm trong Miếu Bà Quá Giáng.
- Không gian làng: làng Nam Ô, di tích Quá Giáng.
- Chủ đề: Champa trên đất Đà Nẵng.
Điều còn chưa rõ
- Bài nguồn gắn phường Khuê Trung với quận Hải Châu cũ; cách ghi này cần đối chiếu hồ sơ địa chỉ, không dùng để xác định địa giới ngay trước 7/2025 [1] [CẦN KIỂM CHỨNG].
- Niên đại, danh tính từng tượng và kết quả đề nghị xếp hạng Miếu Bà Quá Giáng chưa được nguồn xác nhận đầy đủ [CẦN KIỂM CHỨNG].
Cập nhật: tháng 10/2026
Nguồn tham khảo
- Báo Đà Nẵng, “Miếu Bà ở Đà Nẵng, gạch nối văn hóa Chăm – Việt”, 30/4/2023, https://baodanang.vn/channel/5433/202304/mieu-ba-o-da-nang-gach-noi-van-hoa-cham-viet-3943849/index.htm, truy cập 23/10/2026.