Tháng 5/2023, Phước Sơn tổ chức một ngày hội văn hóa người Bh’noong kéo dài ba ngày, từ 12 đến 14/5. Chương trình có cồng chiêng, nghề truyền thống, ẩm thực và phần tái hiện nghi thức, gắn với dịp kỷ niệm chiến thắng Khâm Đức – Ngoktavat [1].
Một sự kiện văn hóa năm 2023
Ngày hội khai mạc sáng 13/5/2023 tại thị trấn Khâm Đức. Thời gian tổ chức được thông báo là ba ngày, từ 12 đến 14/5. Sự kiện diễn ra vào dịp kỷ niệm 55 năm chiến thắng Khâm Đức – Ngoktavat, tính từ ngày 12/5/1968; đồng thời hướng tới kỷ niệm 75 năm thành lập Đảng bộ huyện Phước Sơn, tính từ ngày 12/10/1948 [1].
Đây là một ngày hội được tổ chức vào năm 2023, với các hoạt động trình diễn và tái hiện nghi thức. Nguồn không nói đây là lễ hội cổ truyền có chu kỳ tổ chức cố định. Vì vậy, không nên mô tả ngày hội năm ấy như một lễ hội định kỳ lâu đời [1].
Nghệ thuật, nghề truyền thống và nghi thức
Chương trình gồm trưng bày hiện vật lịch sử kết hợp sản phẩm đặc trưng của cộng đồng, trình diễn nghề truyền thống, không gian ẩm thực và hoạt động tái hiện nghi thức cúng thần. Bài báo cho biết có hàng trăm nghệ nhân và người dân địa phương tham gia [1].
Sau lễ khai mạc, nghệ nhân Bh’noong đến từ 12 xã, thị trấn biểu diễn đánh và múa cồng chiêng. Chương trình còn có liên hoan nghệ thuật quần chúng, diễu hành ở trung tâm Khâm Đức, thi thể thao và trò chơi dân gian [1]. Các hoạt động này đặt phần trình diễn văn hóa bên cạnh sinh hoạt cộng đồng và giao lưu giữa các đoàn.
Một nghi thức được tái hiện là cúng lúa trăm. Bài báo đăng hình ảnh nghi thức này nhưng không mô tả các bước thực hành, ý nghĩa từng lễ vật hay sự khác nhau giữa các nhóm địa phương. Vì vậy, có thể xác nhận nghi thức được đưa vào chương trình năm 2023, nhưng không thể từ nguồn này khái quát thành một quy trình chung cho mọi cộng đồng Bh’noong [1].
Bảo tồn và tiếp nối
Phát biểu tại lễ khai mạc, Phó Chủ tịch UBND huyện Phước Sơn Đỗ Hoài Xoan nói ngày hội nhằm giới thiệu và phát huy văn hóa truyền thống, đồng thời tạo cơ hội tìm chọn nghệ nhân, diễn viên và vận động viên để chuẩn bị cho ngày hội văn hóa, thể thao và du lịch các huyện miền núi tỉnh Quảng Nam lần thứ 20 năm 2023 [1]. Đây là mục tiêu được đại diện ban tổ chức nêu tại sự kiện, không phải kết quả đánh giá sau ngày hội.
Ngày hội cho thấy cách một chương trình công cộng có thể đưa nghệ thuật trình diễn, tri thức nghề và nghi thức vào cùng một không gian. Nhưng một buổi tái hiện không thay cho việc ghi chép tiếng nói, người thực hành và bối cảnh của từng nghi thức. Những nội dung đó cần được tư liệu hóa riêng nếu muốn hiểu sâu hơn về đời sống văn hóa Bh’noong.
Khâm Đức hiện là trung tâm xã Khâm Đức theo địa giới mới [1]. Có thể đặt sự kiện trong bối cảnh lịch sử địa phương qua bài về chiến thắng Thượng Đức, đời sống cộng đồng miền núi qua người Cơ Tu, làng Bho Hoong và nghệ thuật dệt thổ cẩm Cơ Tu. Các liên hệ này mở rộng bối cảnh vùng núi phía tây, không đồng nhất văn hóa Cơ Tu với văn hóa Bh’noong.
Tra cứu liên quan
- Tra thêm: pa nếng, ẩm thực người Bh’noong.
- Văn hóa miền núi: người Gié Triêng, đình Tut, Gie Triêng
- Nghi lễ: lễ ăn trâu của người Cơ Tu
Điều còn chưa rõ
- Nguồn chỉ ghi ngày hội năm 2023; chưa cho biết sự kiện có tiếp tục được tổ chức trong những năm sau hay không [CẦN KIỂM CHỨNG].
- Bài báo không cung cấp mô tả chuyên sâu về nghi thức cúng lúa trăm, chủ thể thực hành và ý nghĩa từng phần [CẦN KIỂM CHỨNG].
- Cần xác định cách ghi tên cộng đồng thống nhất với tư liệu tự gọi và cơ quan chuyên môn; nguồn dùng các dạng “Bh’noong” và “Bh’noong” [CẦN KIỂM CHỨNG].
Cập nhật: tháng 10/2026
Nguồn tham khảo
- Báo Đà Nẵng, “Khai hội văn hóa truyền thống người Bh’noong huyện Phước Sơn”, 13/05/2023, https://baodanang.vn/khai-hoi-van-hoa-truyen-thong-nguoi-bh-noong-huyen-phuoc-son-3026598.html, truy cập 23/10/2026.
