Phước Tường thường được nhắc đến như một núi nằm giữa đô thị, nhưng dấu vết của nó đi xa hơn địa hình. Một bài báo năm 2018 nối ngọn núi với mô tả trong sử liệu, việc khai thác đá và cuộc phản kháng của dân làng Nghi An năm 1904 [1].
Ngọn núi trong cấu trúc địa hình
Bài báo mô tả Phước Tường cao 320 m, cách trung tâm thành phố khoảng 5 km. Tác giả đặt núi trong nhóm năm ngọn núi bao quanh Đà Nẵng, cùng Hải Vân, Bà Nà – Núi Chúa, Ngũ Hành Sơn và Sơn Chà [1]. Đây là cách nhìn địa hình kết hợp với quan niệm phong thủy được bài báo thuật lại.
Bài báo còn cho rằng dãy núi góp phần chắn gió, bão và điều tiết dòng nước từ Trường Sơn. Theo cách lý giải ấy, địa hình chia dòng nước thành hai hướng Cẩm Lệ và Cu Đê trước khi đổ ra vịnh Đà Nẵng [1]. Đây là diễn giải của nguồn báo, không phải số liệu thủy văn được kiểm chứng độc lập trong tư liệu hiện có.
Một hệ núi trong thư tịch
Tên Phước Tường xuất hiện trong *Đại Nam nhất thống chí*. Bài báo dẫn bản dịch mô tả núi ở phía tây huyện Hòa Vang, có địa thế gồ ghề, với các núi Kỳ Sơn, An Thành, Phú Hòa, Phú Lý và Yến Nê ở những hướng khác nhau [1]. Mô tả này gợi rằng “Phước Tường” từng chỉ một hệ núi rộng hơn một đỉnh đơn lẻ.
*Hòa Vang huyện chí*, theo phần trích dẫn trong bài, bổ sung những tên Xuân Lộc, Khánh Sơn, Đại La, Thạch Nham và Phong Lệ. Văn bản cũng nói các nguồn núi chảy về sông Cẩm Lệ và có dân cư sống từ trong ra ngoài vùng núi [1]. Hai đoạn trích là tư liệu quan trọng, nhưng bài báo không cung cấp thêm bản chụp hay thông tin ấn bản của *Hòa Vang huyện chí*.
Đá và áp lực khai thác
Nguồn năm 2018 cho biết các mỏ đá Phước Tường khi ấy cung cấp khoảng hai phần ba nhu cầu đá của Đà Nẵng. Bài cũng nói khu vực còn trữ lượng hàng chục triệu mét khối đá và có hàng chục doanh nghiệp khai thác, với giấy phép được cấp đến năm 2020 [1]. Đây là số liệu tại thời điểm bài báo đăng, không thể hiểu là hiện trạng năm 2026.
Tác giả mô tả khai thác kéo dài và ô nhiễm là nguyên nhân khiến núi trở thành điểm nóng môi trường. Tuy nhiên, bài không đưa số liệu đo môi trường, danh sách mỏ hay tình hình sau thời hạn giấy phép. Muốn xác định mức độ khai thác hiện nay cần đối chiếu hồ sơ cấp phép và quan trắc mới [CẦN KIỂM CHỨNG].
Nghi An và cuộc giữ đất năm 1904
Dưới chân núi là làng Nghi An, quê của chí sĩ Thái Phiên. Bài báo kể rằng ngày 25/4/1904, ông cùng dân làng phản đối Gravelle, một người Pháp muốn chiếm khu đất Cấm Đình để lập đồn điền chè và cà phê [1].
Bài dẫn lời tường thuật của chính Gravelle: người dân nhiều lần kéo đến, ngăn công nhân đào đất, nằm xuống các hố đã đào và buộc nhóm của ông ta phải rút lui. Có người bị bắt đưa về Tourane trong ngày xảy ra xung đột [1]. Do bài báo trích lại qua sách *Chuyện ở làng Nghi An 108 năm trước*, cần đọc văn bản gốc để xác định đầy đủ bối cảnh và cách ghi sự kiện [CẦN KIỂM CHỨNG].
Tra cứu liên quan
- Núi và cảnh quan: Bà Nà, Ngũ Hành Sơn, bán đảo Sơn Trà
- Bối cảnh hành chính: Đà Nẵng sau sáp nhập
Điều còn chưa rõ
- Ranh giới núi Phước Tường theo địa giới phường, xã mới chưa xác định được từ nguồn bài viết và bảng tra đã đọc; các địa danh trong hộp thông tin là địa giới cũ [CẦN KIỂM CHỨNG].
- Tình trạng khai thác đá, giấy phép và chất lượng môi trường sau năm 2020 cần nguồn cập nhật [CẦN KIỂM CHỨNG].
- Cần đối chiếu nguyên bản các đoạn dẫn từ *Đại Nam nhất thống chí*, *Hòa Vang huyện chí* và sách về sự kiện Nghi An [CẦN KIỂM CHỨNG].
Cập nhật: tháng 10/2026
Nguồn tham khảo
- Báo Đà Nẵng, Lê Thí, “Phước Tường, núi giữa phố”, 03/02/2018, https://baodanang.vn/phuoc-tuong-nui-giua-pho-3092762.html, truy cập 23/10/2026.