Dự án di dời ga đường sắt Đà Nẵng ra khỏi trung tâm thành phố là kế hoạch hạ tầng kéo dài nhiều năm: theo VietnamFinance tháng 1/2021, dự án ga đường sắt ở quận Liên Chiểu (trước 7/2025) khi đó đã bị “treo” 18 năm [3]. Tuyến đường sắt Bắc – Nam hiện hữu khi đi qua khu vực nội đô phải chạy sâu vào trung tâm gần 10 km rồi quay ngược trở ra, dẫn đến xung đột giao thông đô thị [2]. Qua nhiều giai đoạn, các bộ ngành và thành phố đã đưa ra nhiều phương án di dời với các đề xuất nguồn vốn và vị trí ga mới khác nhau [1][3][5].
Bối cảnh và đề xuất giai đoạn 2014 – 2018
Ngày 5/5/2014, Văn phòng Chính phủ ban hành Thông báo số 186/TB-VPCP thông báo kết luận của Thủ tướng Chính phủ đồng ý về chủ trương và giao Bộ Giao thông Vận tải xem xét xử lý kiến nghị của thành phố Đà Nẵng về việc di dời ga ra khỏi trung tâm [2]. Theo VietnamFinance, mạng đường sắt qua Đà Nẵng gồm 39,21 km tuyến chính với 6 ga lớn nhỏ, trong đó ga chính ga Đà Nẵng nằm ở trung tâm thành phố thuộc quận Thanh Khê (trước 7/2025) cùng các cơ sở phụ trợ như trạm sửa chữa, xí nghiệp đầu máy toa xe và trung tâm điều hành [1][4]. Các đoàn tàu Bắc – Nam ghé ga phải chạy vào trung tâm gần 10 km rồi quay ngược trở ra, gây áp lực ùn tắc lên hạ tầng giao thông đô thị [2].
Cuối năm 2017 và đầu năm 2018, Bộ Giao thông Vận tải và UBND thành phố Đà Nẵng thống nhất phương án di dời ga sang địa phận phường Hòa Minh và Hòa Khánh Nam thuộc quận Liên Chiểu (trước 7/2025) với tổng diện tích 95,4 ha [1]. Tính toán sơ bộ của Bộ Giao thông Vận tải nêu tổng mức đầu tư khoảng 5.764 tỷ đồng (tương đương 252,1 triệu USD), trong khi tiêu đề bài báo trên VietnamFinance làm tròn gần 6.000 tỷ đồng hoặc hơn 5.700 tỷ đồng [1][2]. Dự án được nghiên cứu phân kỳ làm 2 giai đoạn [1]:
- Giai đoạn 1 (khoảng 3.393 tỷ đồng): xây tuyến đường sắt mới dài 18,26 km; xây ga Đà Nẵng mới; nâng cấp ga Lệ Trạch; xây khu đầu máy toa xe và hệ thống thông tin tín hiệu [1]. Về vốn, ngân sách Trung ương gánh khoảng 2.115 tỷ đồng (chiếm 62,3% giai đoạn 1), thành phố Đà Nẵng góp khoảng 1.192 tỷ đồng từ khai thác quỹ đất ga cũ, Tổng công ty Đường sắt Việt Nam đầu tư 86 tỷ đồng nâng cấp ga Lệ Trạch theo hình thức hợp tác kinh doanh [1].
- Giai đoạn 2 (khoảng 2.371 tỷ đồng): xây mới ga hàng hóa Kim Liên, làm cầu vượt tại 4 đường ngang đường sắt, đồng bộ tín hiệu với tuyến Vinh – Nha Trang, toàn bộ do ngân sách Trung ương đảm nhận [1].
Tính chung cả hai giai đoạn, ngân sách nhà nước dự kiến gánh hơn 80% tổng chi phí [1]. Tuy nhiên, tại Văn bản số 22/BKHĐT-KCHTĐT gửi Văn phòng Chính phủ, Bộ Kế hoạch và Đầu tư khẳng định việc bố trí vốn đầu tư công giai đoạn 2016 – 2020 cho công trình là “không khả thi” do nguồn vốn trung hạn đã phân bổ hết [1][2]. Bộ Kế hoạch và Đầu tư đề nghị nghiên cứu đầu tư trước giai đoạn 1 từ nguồn vốn hợp tác kinh doanh, vốn tư nhân hoặc khai thác quỹ đất ga cũ, còn giai đoạn 2 xem xét trong kế hoạch trung hạn 2021 – 2025 [1][2]. Theo Thứ trưởng Bộ Giao thông Vận tải Nguyễn Ngọc Đông, các mô hình đối tác công tư (PPP) như BOT, BT, BLT đều không khả thi về tài chính do chi phí lớn và thời gian thu hồi vốn kéo dài [1].
Tình trạng “treo” và các phương án quá độ
Tháng 1/2021, Bộ Giao thông Vận tải có văn bản trả lời kiến nghị của cử tri Đà Nẵng liên quan đến dự án ga đường sắt trên địa bàn quận Liên Chiểu (trước 7/2025) đã bị “treo” 18 năm [3]. Bộ Giao thông Vận tải cho biết dự án chưa thể triển khai do khó khăn về nguồn lực và vướng mắc hình thức đầu tư [3]. Các hạng mục được nhắc đến gồm xây mới 18,21 km đường sắt, cải tạo 7 km đường cũ, xây ga khách mới ở Hòa Minh rộng 43,1 ha, ga hàng Kim Liên mới rộng 80,1 ha, nâng cấp ga hàng Lệ Trạch rộng 9,6 ha, xây một cầu đường sắt vượt sông Cu Đê và 5 cầu đường bộ vượt đường sắt, với tổng mức đầu tư dự kiến 5.764 tỷ đồng [3].
Đến tháng 1/2024, UBND thành phố Đà Nẵng báo cáo dự án di dời ga ra khỏi trung tâm khả năng chỉ được Chính phủ nghiên cứu sau giai đoạn 2030, có thể phải sau năm 2045 khi hoàn thành đường sắt tốc độ cao Bắc – Nam do Trung ương ưu tiên nguồn lực cho mạng lưới đường bộ cao tốc [4]. Trong giai đoạn chưa triển khai theo quy hoạch, Sở Giao thông Vận tải Đà Nẵng tính toán 2 phương án quá độ [4]:
- Phương án 1: Di dời toàn bộ ga khách, ga hàng và công trình phụ trợ ra ga Kim Liên [4]. Giai đoạn 1 nâng cấp ga Kim Liên thành ga hỗn hợp phục vụ cả khách và hàng đến năm 2030 (hàng 350.000 tấn/năm, khách 1.500.000 lượt/năm), tổng vốn hơn 2.115 tỷ đồng; giai đoạn 2 (đến năm 2050) di dời ga khách ra xã Hòa Sơn, huyện Hòa Vang (trước 7/2025), đưa ga Kim Liên thành ga hàng chuyên trách 1,5 triệu tấn/năm [4].
- Phương án 2: Dời ga hàng, công trình phụ trợ và cơ quan đường sắt ra ga Kim Liên, còn ga khách bố trí tại 1 trong 3 khu vực: gần nút giao giữa đường sắt hiện trạng và đường Nguyễn Sinh Sắc, khu vực hồ Trung Nghĩa, hoặc đường vòng Thanh Khê gần hồ Bàu Trảng [4]. Tổng mức đầu tư giai đoạn 1 ước tính 2.143 tỷ đồng; giai đoạn 2 nâng công suất ga hàng Kim Liên lên 1,5 triệu tấn/năm [4].
Về quỹ đất nhà ga hiện tại rộng hơn 11,3 ha ở quận Thanh Khê (trước 7/2025), thành phố định hướng dành khoảng 65% diện tích cho đất thương mại dịch vụ với giá trị ước hơn 5.300 tỷ đồng, đồng thời tận dụng hành lang đường sắt cũ kết hợp đường gom để xây dựng hệ thống đường sắt nhẹ (LRT) kết nối ga mới về nội đô [4].
Đề xuất điều chỉnh và quy hoạch năm 2024
Tháng 7/2024, UBND thành phố Đà Nẵng kiến nghị HĐND thành phố cho phép tách việc di dời ga thành 2 dự án: di dời ga hàng hóa, phụ trợ và các cơ quan đường sắt ra ga Kim Liên, còn ga hành khách dời về khu vực hồ Trung Nghĩa [7]. Dự án xây dựng ga mới theo quy hoạch dài hạn sẽ do Bộ Giao thông Vận tải chủ trì thực hiện sau [7]. Thành phố dự kiến hoàn thiện hồ sơ phương án trong tháng 7/2024, lập quy hoạch chi tiết 1/500 vào tháng 10/2024 và hoàn thành báo cáo nghiên cứu khả thi vào tháng 10/2025 [7].
Tháng 8/2024, UBND thành phố Đà Nẵng gửi văn bản đề nghị Bộ Giao thông Vận tải cho ý kiến về hồ sơ Báo cáo nghiên cứu tiền khả thi Dự án di dời ga Đà Nẵng với tổng mức đầu tư 9.045 tỷ đồng từ nguồn ngân sách nhà nước, chia làm 2 giai đoạn [5]:
- Giai đoạn 1 (đề xuất thực hiện 2024 – 2030, xây dựng từ quý III/2026 đến năm 2030): tổng vốn dự kiến 2.293 tỷ đồng (chi phí giải phóng mặt bằng 781 tỷ đồng, xây dựng và thiết bị 1.190 tỷ đồng) [5]. Tuyến đường sắt hiện tại được giữ nguyên hướng; nhánh đường sắt cụt từ đường vòng Thanh Khê qua ga Thanh Khê về ga Đà Nẵng chuyển đổi công năng thành đường sắt đô thị [5]. Nhà ga hành khách mới đặt tại khu vực hồ Trung Nghĩa (phía trước đường vòng Thanh Khê) thuộc phường Hòa Minh, quận Liên Chiểu (trước 7/2025), cách ga cũ 4,2 km về phía Hà Nội, diện tích khoảng 3.000 m2, cao 10 tầng, đi kèm quảng trường kết hợp công viên hồ Tây rộng 14.000 m2, hoạt động đến năm 2050 [5]. Ga Kim Liên tại phường Hiệp Hòa Bắc, quận Liên Chiểu (trước 7/2025) được cải tạo thành ga khu đoạn hàng hóa xếp dỡ khoảng 500.000 tấn/năm [5].
- Giai đoạn 2: ước tính chi phí 3.812 tỷ đồng, di dời tuyến ga theo quy hoạch và xây ga hành khách mới tại xã Hòa Sơn, huyện Hòa Vang (trước 7/2025), bao gồm ga đường sắt quốc gia và ga đường sắt tốc độ cao Bắc – Nam [5].
Cũng trong tháng 8/2024, Cục Đường sắt Việt Nam đề xuất Bộ Giao thông Vận tải khái toán 19.000 tỷ đồng cho Dự án cải tạo đường sắt khu vực đèo Hải Vân và di dời ga Đà Nẵng bằng nguồn vốn đầu tư công trung hạn giai đoạn 2026 – 2031 [6]. Dự án nhằm giải quyết điểm nghẽn đoạn Vinh – Nha Trang, xây dựng mới hầm đường sắt Hải Vân và di dời toàn bộ đường sắt khu vực Đà Nẵng ra khỏi trung tâm thành phố; tuyến đường sắt qua đèo hiện khai thác 6 hầm xây từ những năm 1926 – 1931, có nhiều đường cong bán kính nhỏ và độ dốc lớn [6]. Theo Quy hoạch mạng lưới đường sắt thời kỳ 2021 – 2030, tầm nhìn đến năm 2050, ga Đà Nẵng được định hướng di dời về phía tây nhà ga hiện tại, tuyến đường sắt chạy song song phía đông đường bộ cao tốc trong cùng hành lang với đường sắt tốc độ cao, và xây ga hàng hóa tại Kim Liên kết nối cảng Liên Chiểu [6]. Đà Nẵng cũng chia phương án di dời ga và tái phát triển đô thị thành hai tiểu dự án: Tiểu dự án 1 khoảng 10.236 tỷ đồng và Tiểu dự án 2 khoảng 2.400 tỷ đồng [6].
Tra cứu liên quan
- Công trình đường sắt: ga Đà Nẵng, cầu đường sắt Nam Ô
- Hạ tầng giao thông kết nối: nút giao ngã ba Huế, hầm Hải Vân
- Tuyến tàu cũ: tuyến xe lửa Đà Nẵng – Hội An năm 1905
Điều còn chưa rõ
- Vị trí chính thức cuối cùng của nhà ga hành khách mới; các văn bản và đề xuất qua từng thời kỳ nêu nhiều địa điểm khác nhau gồm phường Hòa Minh, khu vực hồ Trung Nghĩa, xã Hòa Sơn hoặc phía tây ga hiện tại [CẦN KIỂM CHỨNG].
- Tổng mức đầu tư và nguồn vốn được phê duyệt chính thức; các báo cáo nêu các con số khác nhau: 5.764 tỷ đồng (năm 2018 và 2021), 9.045 tỷ đồng (tháng 8/2024), phương án 10.236 tỷ và 2.400 tỷ đồng, hoặc khái toán 19.000 tỷ đồng của Cục Đường sắt Việt Nam [CẦN KIỂM CHỨNG].
- Tiến độ thực tế và kết quả triển khai sau năm 2025; các mốc nộp hồ sơ tháng 7/2024, quy hoạch 1/500 tháng 10/2024 và báo cáo nghiên cứu khả thi tháng 10/2025 được ghi nhận là dự kiến tại thời điểm năm 2024 [CẦN KIỂM CHỨNG].
Cập nhật: tháng 10/2026
Nguồn tham khảo
- VietnamFinance, “Dự án di dời ga Đà Nẵng cần 6.000 tỷ đồng: Loay hoay tìm vốn”, 13/01/2018, https://vietnamfinance.vn/du-an-di-doi-ga-da-nang-can-6000-ty-dong-loay-hoay-tim-von-d14472.html, truy cập 30/10/2026.
- VietnamFinance, “5.700 tỷ di dời ga tàu hỏa 110 năm tuổi: Tiền đâu ra?”, 07/02/2018, https://vietnamfinance.vn/5700-ty-di-doi-ga-tau-hoa-110-nam-tuoi-tien-dau-ra-d15385.html, truy cập 30/10/2026.
- VietnamFinance, “Dự án di dời ga đường sắt Đà Nẵng 18 năm ‘đắp chiếu: Bộ GTVT nói chưa thể triển khai”, 26/01/2021, https://vietnamfinance.vn/du-an-di-doi-ga-duong-sat-da-nang-18-nam-dap-chieu-bo-gtvt-noi-chua-the-trien-khai-d60642.html, truy cập 30/10/2026.
- Tạp chí điện tử Nhà Đầu tư, “Di dời ga đường sắt Đà Nẵng ra khỏi trung tâm phải chờ sau năm 2045”, 11/01/2024, https://nhadautu.vn/di-doi-ga-duong-sat-da-nang-ra-khoi-trung-tam-phai-cho-sau-nam-2045-d83081.html, truy cập 30/10/2026.
- Báo Đấu thầu, “Đề xuất đầu tư 9.045 tỷ đồng cho Dự án di dời ga đường sắt Đà Nẵng”, 12/08/2024, https://baodauthau.vn/de-xuat-dau-tu-9045-ty-dong-cho-du-an-di-doi-ga-duong-sat-da-nang-post162272.html, truy cập 30/10/2026.
- Báo Đấu thầu, “19.000 tỷ đồng di dời ga đường sắt Đà Nẵng và xây dựng hầm đường sắt đèo Hải Vân”, 27/08/2024, https://baodauthau.vn/19000-ty-dong-di-doi-ga-duong-sat-da-nang-va-xay-dung-ham-duong-sat-deo-hai-van-post163541.html, truy cập 30/10/2026.
- VietnamFinance, “Đà Nẵng lên phương án dời ga đường sắt ra khỏi nội đô”, 18/07/2024, https://vietnamfinance.vn/da-nang-len-phuong-an-doi-ga-duong-sat-ra-khoi-noi-do-d113472.html, truy cập 30/10/2026.
