Tập sách “Làng xứ Quảng” của nhà báo Trương Điện Thắng do Nhà xuất bản Trẻ phát hành vào tháng 1/2021 [1]. Tác phẩm tập hợp hơn 30 bài viết xoay quanh mảnh đất xứ Quảng, ghi lại các nét văn hóa từ cổng làng, đình miếu, quan hệ dòng họ đến nếp sống xưa và nay [1].
Bố cục và nội dung ba phần sách
Theo bài giới thiệu của Mai Văn Tư trên Báo Đà Nẵng, cuốn sách dày 250 trang, in khổ 13 x 20cm, gồm hơn 30 bài viết được chia làm ba phần: “Làng Quảng”, “Nhật ký ở làng” và “Không gian sống ở làng” [1].
Phần một mang tên “Làng Quảng”, tập trung vào cấu trúc dòng tộc và văn hóa làng xã [1]. Tác giả Trương Điện Thắng cho rằng dòng tộc và làng xã là hai yếu tố gắn bó qua nhiều thế kỷ tại Quảng Nam cũng như nhiều tỉnh xứ Đàng Trong [1]. Trong bài “Làng Quảng và quan hệ thân tộc” (trang 14), tác giả viết rằng dù các tộc tiền hiền ban đầu chỉ có một đến hai người đến khai khẩn đất đai, nhưng khi đã an cư thường quay về quê cũ mang phần mộ cha mẹ vào và dẫn anh em, bà con cùng đến định cư [1]. Trong bài “Làng và tính tự trị” (trang 19), tác giả nhận định ở làng, hành vi của con người bị chi phối từ đời sống cộng đồng và quan hệ thân tộc, người dân tự điều chỉnh để không bị mang tiếng, nhờ đó đời sống và an ninh trật tự làng quê xưa tương đối lành mạnh, an hòa, từ đó tạo nên văn hóa làng [1].
Phần hai mang tên “Nhật ký ở làng”, gồm những ghi chép từ trải nghiệm thực tế của tác giả trong vài năm trước thời điểm ra sách [1]. Tác giả chọn lối trở về làng quê mỗi tuần, tiếp xúc nhiều người ở làng và thuật lại những chuyện mắt thấy tai nghe [1]. Trong bài “Về làng, một nhu cầu tự nhiên” (trang 108), tác giả viết về việc trở về để được làm thôn dân, ngắm cảnh trí thoáng đãng và cảm nhận mối chân tình thân thuộc [1]. Bài “Thương nhớ đồng dao” (trang 115) ghi lại việc trò chuyện cùng bạn cũ lâu ngày gặp lại để nhớ và lắp ghép những khúc đồng dao cũ [1]. Phần này còn có các bài như “Con diều đứt dây và hai bộ gia phả”, “Đầu năm ở sân đình”, “Cà phê… ruộng”, “Khúc hồi niệm Tết nghèo” [1].
Phần ba mang tên “Không gian sống ở làng”, miêu tả diện mạo thực tế tại các làng quê hiện nay [1]. Tác giả phản ánh hình ảnh đường bê tông, nhà ống, ngõ xóm, lũy tre, dòng sông, cùng việc làng hay tục chạp mả [1]. Trong bài “Đường bê-tông và nhà ống” (trang 180), tác giả nêu băn khoăn rằng nếu thiếu tầm nhìn văn hóa trong tổ chức thực hiện, quy hoạch và quản lý xây dựng thì nông thôn mới tuy giữ được tên làng nhưng có thể đánh mất vẻ đẹp của văn hóa truyền thống [1]. Sách cũng nêu các đề xuất giải pháp cụ thể về tình làng nghĩa xóm, việc đặt tên đường ở nông thôn và việc tổ chức việc làng, giỗ chạp [1].
Các ghi chép về làng Thanh Quýt
Tác giả Trương Điện Thắng dành nhiều bài viết về làng Thanh Quýt, nơi chôn nhau cắt rốn của ông [1]. Các bài viết trong sách gồm: “Lăng Nguyễn Phúc Kỳ”, “Di tích Chăm”, “Đình làng Thanh Quýt”, “Chùa làng Thanh Quýt” [1].
Trong bài “Đình làng Thanh Quýt” (trang 67), sách ghi lại tình trạng đình làng bị hư hỏng dần do chiến tranh và thời gian, song người dân đã kịp lưu giữ hình ảnh và các hiện vật như cột đá hiên chùa, vòm cửa, chân đế cột [1]. Bài viết cũng nhắc đến một trong bảy cây chim chim xưa trong sân đình vẫn còn tươi tốt với tuổi thọ cả 100 năm, tượng trưng cho tình đoàn kết của dân làng cùng 28 tộc họ lớn nhỏ của Điện Thắng Trung (trước 7/2025: phường Điện Thắng Trung, thị xã Điện Bàn), nay thuộc phường An Thắng [1].
Nhận định từ lời giới thiệu của Lê Minh Quốc
Trong lời giới thiệu đầu tập sách, nhà thơ Lê Minh Quốc đưa ra nhận định về tác phẩm [1]. Theo ông, việc viết về vùng đất mình từng gắn bó luôn mang yếu tố chủ quan và hoài niệm, nhưng đó là cách trình bày tình yêu đối với quê hương [1]. Đồng thời, đối với một cuốn sách có tính chất nghiên cứu kết hợp ghi chép thực địa, việc đặt ra những vấn đề cần tiếp tục trao đổi và tranh luận là điều cần thiết [1].
Tra cứu liên quan
- Làng xã và di tích: làng Thanh Quýt, địa bàn phường An Thắng
- Phong tục và thiết chế: tiền hiền khai canh xứ Quảng, nghi lễ giỗ tiền hiền
- Bảng đối chiếu hành chính: bảng tra phường xã mới Đà Nẵng
Điều còn chưa rõ
- Toàn bộ danh mục hơn 30 bài viết trong ba phần của cuốn sách [CẦN KIỂM CHỨNG].
- Danh mục chi tiết các hiện vật Chăm và nội dung miêu tả lăng Nguyễn Phúc Kỳ trong cuốn sách [CẦN KIỂM CHỨNG].
- Nội dung chi tiết các đề xuất giải pháp về quy hoạch nông thôn và đặt tên đường làng của tác giả [CẦN KIỂM CHỨNG].
Cập nhật: tháng 10/2026
Nguồn tham khảo
- Báo Đà Nẵng, Mai Văn Tư, “Làng xứ Quảng”, 21/03/2021, https://baodanang.vn/lang-xu-quang-3233308.html, truy cập 24/10/2026.
