Ở Hội An, Tết Nguyên đán được kể qua những việc diễn ra trong nhà và ngoài xóm: chuẩn bị bàn thờ, đón tổ tiên, chúc Tết và vui hội. Hồ sơ địa phương mô tả chuỗi tập tục từ ngày 23 tháng Chạp đến những ngày đầu xuân [1].
Tết bắt đầu từ việc chuẩn bị
Theo hồ sơ, ngày 23 tháng Chạp mở đầu chuỗi lễ Tết bằng lễ đưa ông Táo. Một số gia đình chuẩn bị gà, thịt, xôi, chè, trầu cau, trà rượu, hương đèn và vàng mã; người buôn bán hoặc làm nghề có tục cúng cá chép rồi thả xuống sông, hồ [1]. Đây là mô tả tập tục được ghi trong tư liệu, không phải hướng dẫn thực hành.
Những ngày cận Tết, gia đình dọn nhà, sân và cổng ngõ, sửa soạn thức ăn, quần áo, tranh chúc tụng và câu đối. Bàn thờ tổ tiên được lau dọn, bày bánh và hoa quả. Hồ sơ ghi nhận các gia đình thường dùng mâm ngũ quả, với cách chọn quả gắn với những lời cầu mong đủ đầy, sung túc [1].
Đêm giao thừa và ngày đầu năm
Ngày cuối năm có lễ cúng tất niên để mời ông bà, tổ tiên về ăn Tết cùng con cháu. Đến giao thừa, lễ vật được bày trong nhà và ngoài sân; gia chủ khấn trước bàn thờ, đồng thời cúng thổ thần và đất đai [1].
Trong mấy ngày Tết, người ta chúc nhau điều tốt lành và kiêng một số việc mà theo quan niệm dân gian có thể đem lại điều không may. Tư liệu kể tục chờ người xông đất vào sáng mùng một rồi mới đi thăm hỏi. Trình tự thăm nhà được nhắc bằng câu “mùng một thì ở nhà cha, mùng hai nhà mẹ, mùng ba nhà thầy” [1].
Từ lễ gia đình đến vui hội
Ngày mùng ba, gia đình làm lễ tiễn ông bà sau những ngày Tết. Đến mùng bảy, tục khai hạ gắn với việc hạ cây nêu; hồ sơ cũng ghi dư âm ngày Tết có thể kéo dài tới rằm tháng Giêng [1].
Không khí đầu năm còn có hát sắc bùa, hát bài chòi, chọi gà và cờ người. Những sinh hoạt ấy diễn ra ở nhiều làng xóm và góp thêm phần hội bên cạnh nghi lễ trong gia đình [1]. Hồ sơ đặt Tết trong mối liên hệ với việc sum họp, thăm hỏi và tưởng nhớ tổ tiên [1].
Tra cứu liên quan
- Tra thêm: trò xăm hường đầu năm.
- Lễ tục và tiết lễ: lễ tết, tiết và lễ tục ở Hội An, Tết Nguyên tiêu, Tết Trung thu, tín ngưỡng gia đình và dòng họ
Điều còn chưa rõ
- Hồ sơ tổng hợp tập tục dân gian nhưng không cho biết mức độ phổ biến hiện nay của từng tục lệ ở các phường, xã thuộc Hội An [CẦN KIỂM CHỨNG].
Cập nhật: tháng 10/2026
Nguồn tham khảo
- Trung tâm Quản lý Bảo tồn Di sản Văn hóa Hội An, “Tết Nguyên Đán”, 12/09/2013, https://hoianheritage.danang.gov.vn/vi/di-san-van-hoa/Le-hoi-truyen-thong/Tet-Nguyen-Dan-169.html, truy cập 21/10/2026.