Dọc đường Hồ Chí Minh từ Nam Giang xuống Phước Sơn cũ, nhiều làng là của người Giẻ Triêng. Đây là dân tộc có tổ tiên sống lâu đời quanh khối núi Ngọc Linh [1].
Tên gọi và nhóm
Dân tộc này hợp thành từ nhiều nhóm địa phương như Gié, Triêng, Ve, Bhnoong. Ở Quảng Nam cũ họ còn được gọi là Mơnoong hay Pơnoong; ở Đắk Glei (Kon Tum) có các tên Ca-tang, Đoàn, Xóp, Brila [1]. Theo nghiên cứu được dẫn trên báo Nhân Dân, dân tộc có nguồn gốc từ Lào [1].
Trên đất Đà Nẵng hiện nay, báo chí ghi nhận người Giẻ Triêng ở các xã Đắc Pring và La Dêê (trước 7/2025: xã Đắc Pre và Đắc Tôi, huyện Nam Giang) [2], Phước Năng và Phước Chánh (trước 7/2025: huyện Phước Sơn) [3][4].
Làng
Người Giẻ Triêng sống theo làng, đứng đầu là già làng, bên cạnh có hội đồng già làng gồm chủ các gia đình và người chỉ huy việc quân [1]. Theo báo Nhân Dân, mỗi làng phải có một lò rèn và một chiếc búa chung [1]. Ngoài nhà sàn dài và nhà sàn nhỏ của từng gia đình, làng có nhà chung cho nam, cho nữ, và nhà tạm cho phụ nữ sinh nở [1]. Con trai ngoài mười tuổi bắt đầu ngủ đêm ở nhà chung, vài năm sau thì lấy vợ [1].
Rẫy và lễ
Người Giẻ Triêng sống chủ yếu bằng làm rẫy. Xưa họ trồng lúa nếp là chính, nay trồng nhiều lúa tẻ; nuôi gà, lợn, trâu, chó để dùng khi cúng [1]. Chu kỳ rẫy có lễ khi chọn đất, phát rẫy, gieo trỉa, khi hạn hay úng, khi tuốt lúa, khi đưa lúa lên kho, khi được từ 100 gùi lúa trở lên và khi lấy thóc về ăn lần đầu [1]. Tết của họ thường sớm hơn Tết Nguyên đán và tổ chức theo làng [1].
Ở xã Phước Năng cũ, một hợp tác xã nông nghiệp đã đưa người Giẻ Triêng vào ươm giống keo, quế, ba kích, đẳng sâm [3].
Đinh tút và chiêng
Trong tiếng Giẻ Triêng, “đinh” là ống nứa, “tút” là âm thanh hay giai điệu. Đinh tút là bộ ống nứa thổi, ra đời từ chính sinh hoạt hằng ngày [2]. Năm 2024, Sở Văn hóa Quảng Nam mở lớp truyền dạy đinh tút ở hai xã Đắc Pre và Đắc Tôi cũ cho gần 100 học viên, vì phần lớn người biết làm và chơi nhạc cụ này đã cao tuổi [2].
Chiêng là nhạc cụ quan trọng nhất [1]. Một khảo sát năm 2008 ghi rằng ở người Giẻ Triêng, chiêng chứa 75-80% đồng đen trị giá 35-40 con trâu hoặc bò, còn chiêng chỉ có 35-40% đồng đen thì mỗi chiếc ngang một con trâu hay bò [5].
Ra Hà Nội
Tháng 3/2026, Làng Văn hóa – Du lịch các dân tộc Việt Nam (Hà Nội) làm việc với xã Phước Chánh để mời ít nhất tám người Giẻ Triêng am hiểu văn hóa dân tộc ra sinh sống và hoạt động tại làng [4].
Tra cứu liên quan
- Tra thêm: luật tục người Ve.
- Nhạc cụ: đinh tút.
- Đường đi qua: đường Hồ Chí Minh qua phía tây
- Láng giềng: người Cơ Tu, người Ca Dong, người Co
- Núi tổ: núi Ngọc Linh
Điều còn chưa rõ
- Số người Giẻ Triêng sống trong địa giới Đà Nẵng hiện nay [CẦN KIỂM CHỨNG].
- Tỷ lệ người Bhnoong trong dân số Phước Sơn cũ; các bài báo đưa con số khác nhau, chưa đối chiếu được với niên giám [CẦN KIỂM CHỨNG].
- Thông tin nguồn gốc từ Lào chỉ được nêu chung, chưa rõ dựa trên nghiên cứu nào [1].
Cập nhật: tháng 10/2026
Nguồn tham khảo
- Báo Nhân Dân, “Dân tộc Gié Triêng”, 26/10/2022, https://nhandan.vn/dan-toc-gie-trieng-post723929.html, truy cập 19/10/2026.
- Báo Văn Hóa, “Truyền dạy nhạc cụ người Giẻ Triêng”, 10/5/2024, https://baovanhoa.vn/dan-toc-ton-giao/truyen-day-nhac-cu-nguoi-gie-trieng-93416.html, truy cập 19/10/2026.
- VnBusiness, “Kinh tế hợp tác giúp đồng bào Giẻ Triêng ở Phước Sơn thay đổi nếp nghĩ, cách làm”, 30/6/2025, https://vnbusiness.vn/kinh-te-hop-tac-giup-dong-bao-gie-trieng-o-phuoc-son-thay-doi-nep-nghi-cach-lam.html, truy cập 19/10/2026.
- Báo Văn Hóa, “Kết nối đưa đồng bào Giẻ Triêng đến làng VH-DL các dân tộc Việt Nam”, 17/3/2026, https://baovanhoa.vn/dan-toc-ton-giao/ket-noi-dua-dong-bao-gie-trieng-den-lang-van-hoa-du-lich-cac-dan-toc-viet-nam-212423.html, truy cập 19/10/2026.
- Lê Thúy Liên, “Cồng chiêng: biểu tượng của các dân tộc thiểu số Trường Sơn – Tây Nguyên (nghiên cứu tại huyện Nam Trà My, tỉnh Quảng Nam)”, Tạp chí Dân tộc học, số 4, 2008, https://vjol.info.vn/tapchiviendantochoc/article/download/128695/105560/, truy cập 19/10/2026.